MRR و ARR را از اشتراکهای فعال تکرارشونده بسازید؛ قراردادها را ماهانه، حرکتها را Reconcile و Cash، Booking و درآمد حسابداری را جدا کنید.
MRR ارزش ماهانه اجزای تکرارشونده اشتراکهای فعال و ARR ارزش سالانهشده همان پایه است. این دو Metric عملیاتی با وجه نقد، Bookings، کل مبلغ فاکتور و درآمد شناساییشده حسابداری یکی نیستند؛ تعریف داخلی و Reconciliation باید ثابت باشد.
MRR و ARR چیست؟
MRR = مجموع ارزش ماهانهشده اشتراکهای فعال تکرارشونده
ARR = MRR × 12
برای قرارداد سالانه ۱۲۰ واحدی، MRR برابر ۱۰ واحد است؛ دریافت ۱۲۰ واحد نقد در روز اول، MRR ماه اول را ۱۲۰ نمیکند.

چه چیزهایی داخل MRR است؟
معمولاً:
- Subscription recurring؛
- Seat/Add-on تکرارشونده؛
- Discount تکرارشونده طبق Policy؛
- Expansion و Contraction از تاریخ اثر.
معمولاً خارج:
- Setup/Implementation یکباره؛
- خدمات پروژهای؛
- Tax؛
- Usage ناپایدار، مگر تعریف روشن recurring committed؛
- Pipeline، Quote و قرارداد هنوز فعالنشده؛
- وجه نقد Prepaid خارج از ماهانهسازی.
Policy دقیق را Finance/Accounting تأیید کند؛ MRR استاندارد حسابداری رسمی نیست.
جدول حرکت MRR
مثال ساختگی با واحد پولی ثابت:
| جزء | MRR |
|---|---|
| ابتدای ماه | ۱۰۰ |
| New | +۱۵ |
| Expansion | +۸ |
| Contraction | −۳ |
| Churn | −۱۰ |
| پایان ماه | ۱۱۰ |
Net New MRR = 15 + 8 - 3 - 10 = 10
Ending MRR = 100 + 10 = 110
Ending ARR = 110 × 12 = 1320
جمع حرکت باید با اختلاف MRR ابتدا و پایان Reconcile شود.
قراردادها را همواحد کنید
| قرارداد | مبلغ تکرارشونده | MRR |
|---|---|---|
| ماهانه | ۱۲ | ۱۲ |
| فصلی | ۳۶ | ۱۲ |
| سالانه | ۱۲۰ | ۱۰ |
| سالانه + Setup ۳۰ | ۱۲۰ + ۳۰ | ۱۰؛ Setup خارج |
دوره رایگان، Pause، Refund، Credit، Mid-cycle change و Currency conversion باید Policy تاریخدار داشته باشند.
طبقهبندی حرکت
- New MRR: مشتری تازه فعال؛
- Expansion: Upgrade/seat/add-on مشتری موجود؛
- Contraction: Downgrade بدون لغو کامل؛
- Churn: حذف کل MRR مشتری؛
- Reactivation: مشتری قبلی بازگشته؛ Policy کنید New یا Reactivation؛
- FX/price adjustment: جدا نگه دارید تا رشد عملیاتی پنهان نشود.
یک تغییر نباید همزمان در دو Bucket شمرده شود.
MRR با Cash و Revenue چه فرقی دارد؟
| مفهوم | سؤال |
|---|---|
| MRR | پایه تکرارشونده ماهانه اکنون چقدر است؟ |
| ARR | این پایه در مقیاس سالانه چقدر است؟ |
| Cash collected | چه مقدار وجه دریافت شده؟ |
| Bookings/Contract value | چه تعهد قراردادی بسته شده؟ |
| Recognized revenue | طبق سیاست حسابداری چه درآمدی در دوره شناسایی شده؟ |
برای صورت مالی و مالیات، از حسابدار و استاندارد مربوط استفاده کنید؛ Dashboard MRR جای دفتر مالی نیست.
Snapshot یا Movement؟
دو خروجی نگه دارید:
- Snapshot اشتراک فعال در پایان هر روز/ماه؛
- Ledger رویدادهای New/Expansion/Contraction/Churn.
Ledger باید به Subscription، Customer، Effective date، Currency و علت وصل باشد. اصلاح Backdated را Version و Audit کنید.
NRR و GRR از همان Ledger
NRR = (Start MRR + Expansion - Contraction - Churn) / Start MRR
GRR = (Start MRR - Contraction - Churn) / Start MRR
New MRR در صورت NRR/GRR مشتریان شروع دوره وارد نمیشود. واحد و Cohort را ثابت نگه دارید.
برای نگهداری فرضهای Metric از یادداشت و برای اقدامهای Churn/Expansion از CRM نوتوا استفاده کنید.
چکلیست کنترل
- Definition و timezone ثابت است.
- Recurring و one-time جدا هستند.
- قرارداد سالانه ماهانهسازی شده است.
- Tax و Pipeline وارد نشدهاند.
- Movementها mutually exclusive هستند.
- Ending با Ledger Reconcile میشود.
- Currency/FX policy ثبت شده است.
- Pause/Refund/Credit rule دارد.
- ARR با Run-rate مبهم نامگذاری نشده است.
- Dashboard با حسابداری اشتباه گرفته نمیشود.
پرسش های متداول
پرداخت سالانه ۱۲۰ واحدی MRR ماه اول را ۱۲۰ میکند؟
خیر؛ ارزش تکرارشونده ماهانه آن ۱۰ است. Cash دریافتی و MRR را جدا گزارش کنید.
هزینه Setup وارد MRR میشود؟
معمولاً نه چون تکرارشونده نیست؛ آن را جدا و طبق سیاست مالی ثبت کنید.
ARR همان درآمد سال آینده است؟
خیر؛ ارزش سالانهشده پایه فعلی است و Churn، رشد، Seasonality یا تغییر آینده را تضمین نمیکند.
جمعبندی
MRR و ARR پایه اشتراک تکرارشونده را نشان میدهند. همه قراردادها را به واحد ماهانه تبدیل، درآمد یکباره را جدا و حرکتها را در Ledger آشتی دهید. Cash، Booking و Revenue accounting را جدا گزارش کنید تا رشد ظاهری ساخته نشود.